ทุกครั้งที่เราเด็ดใบมะรุมจากต้นข้างบ้านลงหม้อแกง เรากำลังสืบทอดประเพณีที่เก่าแก่นับพันปีโดยไม่รู้ตัว มะรุมไม่ใช่พืชธรรมดา แต่เป็นพืชที่มนุษย์รู้จักและใช้ประโยชน์มาตั้งแต่ยุคอารยธรรมโบราณ เดินทางข้ามทวีปจากเชิงเขาหิมาลัยสู่แอฟริกา สู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมาถึงเกาะโอกินาว่าของญี่ปุ่นในที่สุด สำหรับคนไทยในญี่ปุ่นที่คุ้นเคยกับมะรุมมาแต่เด็ก การรู้จักต้นกำเนิดและประวัติของพืชชนิดนี้จะทำให้ทุกช้อนที่คุณกินมีความหมายมากขึ้น บทความนี้จะพาคุณย้อนรอยเรื่องราวของมะรุมตั้งแต่จุดเริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน

คำตอบสั้นๆ

มะรุม (ชื่อวิทยาศาสตร์ Moringa oleifera) มีต้นกำเนิดในแถบเชิงเขาหิมาลัยทางตอนเหนือของอินเดีย และแพร่กระจายไปทั่วเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของโลกมานานนับพันปี ผู้คนในหลายอารยธรรม ทั้งอินเดียโบราณ อียิปต์ กรีก และโรมัน ต่างรู้จักและใช้ประโยชน์จากมะรุมทั้งเป็นอาหารและในด้านอื่นๆ ปัจจุบันมะรุมเติบโตได้ดีในหลายประเทศ รวมถึงไทยและโอกินาว่าของญี่ปุ่น ที่เหลือของบทความจะเล่าเรื่องราวการเดินทางของมะรุมอย่างละเอียด

ต้นกำเนิดที่เชิงเขาหิมาลัย

นักพฤกษศาสตร์เชื่อว่ามะรุม Moringa oleifera มีถิ่นกำเนิดในบริเวณเชิงเขาหิมาลัยทางตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย ในภูมิภาคที่ปัจจุบันครอบคลุมพื้นที่ของอินเดียและปากีสถาน จากจุดนี้ มะรุมค่อยๆแพร่กระจายไปตามเส้นทางการค้าและการอพยพของผู้คน เนื่องจากเป็นพืชที่ปลูกง่าย ทนแล้ง เติบโตเร็ว และให้ประโยชน์หลากหลาย จึงเป็นที่นิยมนำติดตัวไปปลูกในดินแดนใหม่ๆ

คุณสมบัติที่ทนทานของมะรุมนี้เองที่ทำให้มันกลายเป็นพืชที่พบได้ทั่วเขตร้อน เพราะไม่ว่าจะปลูกที่ไหน มะรุมก็มักปรับตัวและเติบโตได้ดี ทำให้ผู้คนต่างวัฒนธรรมรับเอามะรุมเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของอาหารและวิถีชีวิต

มะรุมในอารยธรรมโบราณ

มะรุมมีบันทึกการใช้งานย้อนไปได้ไกลมาก ในตำราการแพทย์แผนโบราณของอินเดียอย่างอายุรเวท มะรุมถูกกล่าวถึงในฐานะพืชที่มีคุณค่า ผู้คนในอียิปต์โบราณรู้จักใช้น้ำมันจากเมล็ดมะรุมเพื่อบำรุงผิว ขณะที่ชาวกรีกและโรมันโบราณก็รู้จักน้ำมันชนิดนี้เช่นกัน

• อินเดียโบราณ: มะรุมปรากฏในตำราอายุรเวทและใช้เป็นทั้งอาหารและพืชสมุนไพร
• อียิปต์โบราณ: ใช้น้ำมันจากเมล็ดมะรุมในการดูแลผิวและร่างกาย
• กรีกและโรมัน: รู้จักน้ำมันมะรุม (Ben oil) และนำไปใช้ในหลายด้าน

ความหลากหลายในการใช้งานนี้เองที่ทำให้มะรุมได้รับฉายาต่างๆทั่วโลก เช่น “ต้นไม้มหัศจรรย์” หรือ “ต้นไม้แห่งชีวิต” เพราะแทบทุกส่วนของต้นตั้งแต่ใบ ฝัก เมล็ด ไปจนถึงราก ล้วนถูกนำไปใช้ประโยชน์

มะรุมเดินทางสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และไทย

มะรุมแพร่เข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มานานจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่น ในประเทศไทย มะรุมเป็นผักพื้นบ้านที่คุ้นเคย ฝักอ่อนนำมาทำแกงส้ม ใบใช้ทำแกงจืดหรือต้ม จนกลายเป็นภาพจำของอาหารบ้านๆที่อบอุ่น หลายบ้านปลูกต้นมะรุมไว้ริมรั้วเพื่อเก็บกินได้ตลอดปี

ในฟิลิปปินส์เรียกมะรุมว่า malunggay และเป็นผักที่ขาดไม่ได้ในอาหารประจำวันเช่นกัน ความแพร่หลายในภูมิภาคนี้แสดงให้เห็นว่ามะรุมได้กลายเป็นพืชอาหารสำคัญของผู้คนแถบเขตร้อนมาช้านาน หากอยากรู้จักมะรุมในฐานะพืชให้ลึกขึ้น ลองอ่าน มะรุมในฐานะพืช เพิ่มเติม

เส้นทางการเดินทางของมะรุมโดยสังเขป

มะรุมมาถึงโอกินาว่าได้อย่างไร

โอกินาว่าเป็นหมู่เกาะทางใต้ของญี่ปุ่นที่มีภูมิอากาศกึ่งเขตร้อน อบอุ่นและชื้น ซึ่งเหมาะกับการปลูกมะรุมอย่างยิ่ง แม้มะรุมจะไม่ใช่พืชดั้งเดิมของญี่ปุ่น แต่ด้วยสภาพภูมิอากาศที่คล้ายถิ่นกำเนิดในเขตร้อน มะรุมจึงเติบโตได้ดีในดินแดนแห่งนี้ และค่อยๆได้รับความสนใจในฐานะพืชอาหารที่มีคุณค่า

สำหรับคนไทยในญี่ปุ่น นี่เป็นข่าวดี เพราะหมายความว่ามะรุมที่คุณคุ้นเคยมาแต่เด็กสามารถปลูกและผลิตได้ในญี่ปุ่นเอง ไม่ต้องพึ่งของนำเข้าจากแดนไกลเสมอไป

ทำไมต้องมะรุมจากโอกินาว่า

เรื่องราวอันยาวนานของมะรุมจะสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อได้รับการปลูกอย่างใส่ใจ มะรุมนำเข้าราคาถูกจำนวนมากผสมสารตัวเติม (filler) ทำให้คุณค่าที่สั่งสมมานับพันปีเจือจางลง 本然農園 (HonZen Farm) สานต่อประวัติศาสตร์ของมะรุมด้วยการปลูกเองในโอกินาว่าด้วยวิธีธรรมชาติ ไม่ใช้สารเคมีและยาฆ่าแมลง ผลิตภัณฑ์ของเราเป็นมะรุมโอกินาว่า 100% ไม่มีสารตัวเติม และผลิตในญี่ปุ่น เมื่อคุณเลือกมะรุมโอกินาว่า คุณกำลังรับเอาพืชที่มีเรื่องราวยาวนานในรูปแบบที่บริสุทธิ์และปลอดภัยที่สุด

คุณค่าทางโภชนาการของมะรุม

เหตุผลหนึ่งที่ทำให้มะรุมได้รับการยกย่องข้ามยุคสมัยคือคุณค่าทางโภชนาการ ใบมะรุมอุดมไปด้วยวิตามิน (เอ ซี และกลุ่มบี) แร่ธาตุ (แคลเซียม ธาตุเหล็ก โพแทสเซียม) ใยอาหาร และสารต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ (โพลีฟีนอล) นี่คือเหตุผลที่ผู้คนหลายวัฒนธรรมถือว่ามะรุมเป็นพืชอาหารบำรุงมาช้านาน นี่เป็นข้อมูลทางโภชนาการ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

สืบสานมะรุมในชีวิตประจำวัน

วิธีที่ง่ายที่สุดในการนำมะรุมกลับเข้าสู่ชีวิตคือผ่านผงมะรุม ซึ่งเก็บคุณค่าของใบไว้ในรูปแบบที่ใช้ได้ทุกวัน สั่งซื้อ ผงมะรุมโอกินาว่า 100% ไม่มีสารตัวเติม ได้ทางออนไลน์ ส่งถึงบ้านทั่วญี่ปุ่น เพื่อสานต่อประเพณีเก่าแก่นับพันปีในครัวของคุณเอง

หากอยากรู้ว่ามะรุมคืออะไรและมีอะไรน่าสนใจอีก ลองอ่าน มะรุมคืออะไร ต่อได้เลย

คำถามที่พบบ่อย

มะรุมมาจากประเทศไหน? มะรุม Moringa oleifera มีถิ่นกำเนิดในแถบเชิงเขาหิมาลัยทางตอนเหนือของอินเดีย ก่อนแพร่กระจายไปทั่วเขตร้อน

ทำไมมะรุมถึงถูกเรียกว่าต้นไม้มหัศจรรย์? เพราะแทบทุกส่วนของต้น ตั้งแต่ใบ ฝัก เมล็ด ไปจนถึงราก ล้วนถูกนำไปใช้ประโยชน์มานาน จึงได้ฉายานี้

มะรุมปลูกในญี่ปุ่นได้จริงหรือ? ได้ โดยเฉพาะในโอกินาว่าที่มีภูมิอากาศกึ่งเขตร้อนอบอุ่นชื้น เหมาะกับการเติบโตของมะรุม

มะรุมในไทยกับในญี่ปุ่นเป็นชนิดเดียวกันไหม? โดยทั่วไปเป็นสายพันธุ์ Moringa oleifera เหมือนกัน ต่างกันเพียงถิ่นที่ปลูกและวิธีการเพาะปลูก

ประวัติศาสตร์ของมะรุมเกี่ยวข้องกับการใช้ในปัจจุบันอย่างไร? ความนิยมที่สืบทอดมานับพันปีสะท้อนว่ามะรุมเป็นพืชอาหารที่มีคุณค่า ซึ่งยังคงเป็นจริงในทุกวันนี้